Tuvaletten sonra kâğıtta ya da klozette kan görmek çoğu insanı bir anda korkutur. Akla hemen iki soru gelir: Bu ciddi bir şey mi, yoksa basit bir basur kanaması mı? Bu yazıda kanamanın hangi durumlarda beklenmemesi gerektiğini ve kolonoskopinin kimlere gerçekten gerektiğini sade bir dille anlatıyorum.
Kısa cevap
Makat kanamasının çoğu hemoroid (basur) veya anal fissür (makat çatlağı) gibi iyi huylu nedenlere bağlıdır; ancak kaynağı muayene etmeden bilinemez. Koyu ya da dışkıya karışmış kan, kilo kaybı, bağırsak alışkanlığında değişiklik veya kansızlık varsa durum ciddi kabul edilir. Kanama tekrarlıyorsa ya da bu belirtilerden biri eşlik ediyorsa muayene olmalısınız. 45 yaş ve üzerindekilerde veya uyarı belirtisi olanlarda kolonoskopi önerilir. Daha genç ve uyarı belirtisi olmayanlarda çoğu zaman anoskopi yeterlidir.
Muayene için doğrudan arayabilirsiniz
Telefonu doktor kendisi açar. Muayene Şişli Mecidiyeköy’deki muayenehanede yapılır.
Telefon: 0555 967 15 90
Kanamanın Rengi ve Şekli Ne Anlatır?

Kanamanın nasıl göründüğü, kaynağının nerede olabileceği konusunda ilk ipucunu verir. Ancak bu ipuçları yalnızca yön gösterir; tanı koydurmaz.
- Tuvalet kağıdında kan veya klozette parlak kırmızı damlalar: Genellikle makata yakın bir kaynağı düşündürür. Hemoroid ve fissür kanaması çoğunlukla bu şekilde görülür. Kan dışkının üzerine bulaşmış gibidir, içine karışmamıştır.
- Dışkıya karışmış, koyu kırmızı ya da siyah kan: Bağırsağın daha üst bölümlerinden gelen bir kanamayı düşündürür. Siyah, katran gibi dışkı mide ya da ince bağırsak kaynaklı kanamanın işareti olabilir. Bu durumda beklemek doğru değildir.
- Ağrılı kanama: Dışkılama sırasında ya da sonrasında keskin, yanıcı bir ağrıyla birlikte gelen kanama daha çok makat çatlağı kanamasını düşündürür.
- Ağrısız kanama: Tuvalette fark edilen ama ağrı yapmayan kanama daha çok iç hemoroidi düşündürür. Ne var ki ağrısız kanama, polip ya da tümör gibi daha önemli nedenlerde de görülebilir.
Yani kanamanın rengine ve ağrının olup olmamasına bakarak bir tahminde bulunmak mümkündür, ama ayrımı yapan muayenedir. Parlak kırmızı kan görmek, “kesin basurdur” demek için yeterli değildir.
Makat Kanamasına Neler Yol Açar?
Makat kanaması nedenleri sık görülen ve genellikle zararsız durumlardan, daha seyrek ama atlanmaması gereken hastalıklara kadar uzanır.
Sık görülen nedenler
- Hemoroid (basur): Makattaki damarlı yastıkçıkların şişip sarkmasıdır. İç hemoroidler çoğu zaman ağrısız kanar; dış hemoroidler ise pıhtılaştığında ağrı ve şişlik yapabilir.
- Anal fissür (makat çatlağı): Makat kanalının iç yüzündeki küçük bir yırtıktır. Sert dışkı geçişiyle oluşur, belirgin ağrı ve az miktarda kanama yapar.
- Kabızlık ve ıkınma: Sert dışkı ve uzun süre ıkınmak hem hemoroidi hem de fissürü tetikler ya da kötüleştirir.
Daha az sık ama önemli nedenler
- Polip: Kalın bağırsak iç yüzeyinde oluşan, çoğu iyi huylu olan çıkıntılardır. Bazıları zamanla kansere dönüşebileceği için kolonoskopide bulunup alınmaları önemlidir.
- Bağırsak iltihabı (inflamatuar bağırsak hastalığı): Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi durumlar; kanamaya ishal, karın ağrısı ve halsizlik eşlik edebilir.
- Kolorektal kanser: Kalın bağırsak ya da rektum kanseri. Kolon kanseri belirtileri arasında dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı ve kansızlık sayılabilir.
Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız küçük bir hemoroid bile daha fazla kanayabilir. Bu durumda ilacı kendi başınıza kesmeyin; ilacı yazan hekiminize ve muayenede size bilgi verin. Kanamanın nedeni ilaç değil, altta yatan başka bir sorun olabilir.
Uzun süre fark edilmeden devam eden az miktardaki kanamaların kansızlığa yol açabileceğini İç Hemoroidin Gizli Tehlikesi: Fark Edilmeyen Kanamalar ve Anemi Riski yazısında ayrıntılı anlattım.
Evde Ne Yapabilirsiniz, Sınırı Nerede?
Hafif ve seyrek bir kanamada bazı basit önlemler rahatlama sağlayabilir:
- Sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl gibi lifli besinlerle beslenmek
- Gün içinde yeterli sıvı almak
- Ilık oturma banyosu yapmak
- Tuvalette telefonla uzun süre oturmamak ve ıkınmamak
- Dışkılama ihtiyacını ertelememek
Ancak bu önlemlerin bir sınırı vardır: Evde bakım kanamanın nedenini göstermez. Kanama geçse bile neden ortadan kalkmamış olabilir. Her kanamayı basur sanıp eczaneden alınan kremle geçiştirmek, polip ya da tümör gibi daha önemli bir nedenin gözden kaçmasına yol açabilir. Kanama tekrarlıyorsa, birkaç kez gidip geliyorsa ya da aşağıdaki belirtilerden biri varsa evde beklemek yerine muayene olun.
Bu Belirtiler Varsa Beklemeyin
Aşağıdaki durumlardan biri varsa vakit kaybetmeden hekime başvurun. Yoğun kanamada doğrudan acil servise gidin.
- Bol, durmayan ya da pıhtılı kanama
- Kanamayla birlikte baş dönmesi, çarpıntı veya bayılma hissi
- Siyah, katran renginde dışkı ya da dışkıya karışmış koyu kan
- Açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, çabuk yorulma
- Kan tahlilinde kansızlık saptanması
- Bağırsak alışkanlığında yeni başlayan değişiklik: inatçı kabızlık, ishal ya da ikisinin dönüşümlü görülmesi
- Dışkının incelmesi, tam boşalamama hissi
- Ailede kolon kanseri öyküsü
- Ateş ve makatta artan ağrıyla birlikte kanama
Bu belirtilerden biri sizde varsa
Muayene için arayın; gün ve saati telefonda birlikte planlayalım.
Telefon: 0555 967 15 90
Kolonoskopi Kimlere Gerekir, Muayenede Neler Yapılır?
Makattan kan gelmesi şikâyetiyle gelen her hastaya hemen kolonoskopi yapılmaz. Değerlendirme adım adım ilerler:
- Konuşma: Kanamanın rengi, miktarı, ne zamandır sürdüğü, ağrı olup olmadığı, kullandığınız ilaçlar ve ailenizdeki hastalıklar sorulur.
- Makat muayenesi: Dışarıdan bakılarak dış hemoroid, fissür ya da başka bir bulgu aranır; ardından parmakla muayene yapılır.
- Anoskopi: Makatın kısa bir aletle içten görülmesidir. Muayenehanede, birkaç dakikalık hazırlıkla yapılabilir; iç hemoroidler ve makat kanalındaki çatlaklar bu sayede görülür.
- Gerekirse kolonoskopi: Kalın bağırsağın tamamının ince bir kamerayla incelenmesidir. Bağırsak temizliği gerektirir ve genellikle sedasyon (uyutma) altında yapılır.
Kolonoskopi şu durumlarda önerilir:
- 45 yaş ve üzerinde olmak
- Yukarıdaki uyarı belirtilerinden birinin bulunması
- Ailede kolon kanseri ya da polip öyküsü
- Muayenede kanamayı açıklayan bir neden bulunamaması
Önemli bir nokta: Muayenede hemoroid görülmesi, kanamanın tek nedeninin hemoroid olduğu anlamına gelmez. Hemoroid çok yaygındır ve başka bir sorunla birlikte bulunabilir. Bu yüzden kolonoskopi kararı yalnızca hemoroid görülüp görülmemesine göre değil, yaşınıza, belirtilerinize ve muayene bulgusuna göre verilir. Muayeneden çekiniyorsanız sürecin nasıl işlediğini Hemoroid Muayenesi Nasıl Yapılır? Utanma Duygusunu Yenmek ve Adım Adım Süreç yazısında okuyabilirsiniz. Kolon ve rektum hastalıklarıyla ilgili güncel bilgilere Türk Kolon ve Rektum Cerrahisi Derneği sayfasından da ulaşabilirsiniz.
Nedene Göre Tedavi Seçenekleri: Lazer mi, Ameliyat mı, İlaç mı?
Makat kanamasının tedavisi, kanamanın kendisine değil nedenine yöneliktir. Aynı şikâyetle gelen iki kişinin tedavisi tamamen farklı olabilir.
- İlaç ve krem: Erken evre hemoroidde ve yeni başlamış (akut) fissürde ilk basamak olabilir. Dışkıyı yumuşatan düzenlemeler, damar yapısını destekleyen ilaçlar ve hekimin önerdiği kremler bu gruptadır. Neden doğru konduysa tek başına yeterli olabilir; ama tanı konmadan kullanılan krem, sorunu yalnızca örtebilir.
- Lazer yöntemleri: Uygun hastada hemoroid ve uzun süredir geçmeyen (kronik) fissürde daha küçük bir müdahale seçeneğidir. Kesi alanı sınırlı tutulur ve günlük yaşama dönüş genellikle daha kısa sürer; ancak her hastaya ve her evreye uygun değildir. Ayrıntılar için lazerle hemoroid tedavisi ve anal fissür tedavisi sayfalarına bakabilirsiniz.
- Klasik ameliyat: İleri evre, dışarı sarkıp geri girmeyen hemoroidlerde ya da diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda değerlendirilir. İyileşme süreci lazere göre daha uzun olabilir ama bazı hastalarda doğru seçenek budur.
Karşılaştırmayı kısaca özetlersek: İlaç, erken ve hafif durumlarda ilk denenen yoldur; lazer, ilaçla yetinilemeyen ama ileri evreye ulaşmamış uygun hastalarda daha küçük bir müdahale sunar; klasik ameliyat ise ileri evrelerde ve diğer yöntemlerin yetmediği durumlarda gündeme gelir. Kanamanın nedeni polip ya da bağırsak iltihabı çıkarsa tedavi bambaşka bir yol izler. Hangi seçeneğin size uygun olduğu muayeneden sonra birlikte konuşularak belirlenir. Seçenekleri ve süreci Makat Kanaması Tedavisi sayfamızda ayrıca anlattım.
Op. Dr. Selahattin Yitgin'in Notu
Makat kanaması utanılacak bir şikâyet değildir; muayenede her gün konuştuğum, son derece yaygın bir sorundur. Hastalarımın çoğu “basurdur herhalde” diyerek aylarca beklediğini anlatır. Erken muayene iki şeyi birden önler: Gereksiz endişeyle geçen haftaları ve önemli bir nedenin geç fark edilmesini. Çoğu zaman basit bir neden bulunur ve rahatlayarak dönersiniz; gerekiyorsa da doğru zamanda doğru adımı atmış olursunuz. Şişli/Mecidiyeköy muayenehanemizde aynı gün randevu verilebilir; muayene ve randevu için bize ulaşabilir ya da telefonla arayarak muayene zamanı alabilirsiniz. Muayene Şişli Mecidiyeköy'de yapılır; karar muayenede verilir.
Bu belirtiler sizde varsa Op. Dr. Selahattin Yitgin'i arayın: 0555 967 15 90
Sıkça Sorulan Sorular
Makattan kan gelmesi tehlikeli mi?
Çoğu zaman hemoroid ya da makat çatlağı gibi iyi huylu bir nedene bağlıdır. Ancak dışkıya karışmış ya da siyah kan, kilo kaybı, kansızlık veya bağırsak alışkanlığında değişiklik eşlik ediyorsa daha ciddi bir nedenin araştırılması gerekir. Nedeni anlamanın yolu muayenedir.
Makat kanaması için hangi doktora gidilir?
Makat kanamasında genel cerrahi uzmanına başvurabilirsiniz; makat hastalıklarıyla (proktoloji) yakından ilgilenen bir genel cerrah muayeneyi ve anoskopiyi aynı görüşmede yapabilir. Gerekirse kolonoskopi planlanır. Bol kanama, baş dönmesi ya da bayılma hissi varsa doğrudan acil servise gidin.
Basur kanaması ile kolon kanseri kanaması nasıl ayırt edilir?
Basur kanaması genellikle parlak kırmızıdır ve tuvalet kâğıdında ya da dışkının üzerinde görülür. Kolon kanserinde kan dışkıya karışmış ya da koyu olabilir; kilo kaybı, halsizlik ve bağırsak alışkanlığında değişiklik eşlik edebilir. Yine de iki durum birbirine benzeyebilir, bu yüzden ayrım belirtilere değil muayeneye ve gerekirse kolonoskopiye dayanır.
Makat kanaması kendiliğinden geçer mi?
Hafif bir hemoroid ya da yeni başlamış bir fissür kanaması, kabızlık düzeldiğinde kendiliğinden durabilir. Ancak kanamanın durması, nedenin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tekrarlayan ya da uyarı belirtileriyle birlikte olan kanamada muayene geciktirilmemelidir.
Makattan kan gelince kolonoskopi şart mı?
Herkes için şart değildir. 45 yaş ve üzerindekilere, uyarı belirtisi olanlara ve ailesinde kolon kanseri bulunanlara kolonoskopi önerilir. Daha genç ve uyarı belirtisi olmayan kişilerde çoğu zaman makat muayenesi ve anoskopi yeterli olur; karar muayene bulgusuna göre verilir.
Tıbbi olarak inceleyen ve onaylayan
Op. Dr. Selahattin Yitgin
Genel Cerrahi Uzmanı · Proktoloji (Makat Hastalıkları)
Ankara Gülhane Askeri Tıp Fakültesi, 1995 mezunu. GATA Haydarpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Genel Cerrahi (2000–2005). Makat bölgesi hastalıklarında 20 yılı aşkın klinik deneyime sahiptir.