Tromboze Hemoroid Acil mi? Ne Zaman Müdahale Gerekir?

Makatta birden beliren, mor renkli, sert ve dokununca çok acıyan bir şişlik fark ettiğinizde endişelenmeniz çok doğal. Muayenehanemde bu tabloyla gelen pek çok kişi önce ‘Hemen acile mi gitmeliyim, yoksa bekleyebilir miyim?’ diye soruyor. Birçoğu da utandığı için başvurmayı günlerce erteliyor. Bu yazıda tromboze hemoroidin ne zaman beklenebileceğini, ne zaman müdahale gerektiğini ve hangi belirtilerin artık beklememeniz gerektiğini gösterdiğini sade bir dille anlatmak istiyorum.

Kısa Cevap

Tromboze hemoroid (dış basur memesinin içinde pıhtı oluşması) çoğu zaman hayati bir acil durum değildir, ancak hızlı değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Müdahale kararı ağrının şiddetine, şikâyetin ne zamandır sürdüğüne ve eşlik eden belirtilere göre verilir. Ateş, yayılan kızarıklık, durmayan kanama veya dayanılmaz ağrı varsa beklemeden doktora başvurun.

Tromboze Hemoroidde 'Acil' Ne Demek?

Tıpta ‘acil’ kelimesi iki farklı anlama gelebilir. Birincisi, hayatı tehdit eden ve dakikaların önemli olduğu durumlardır. İkincisi ise hayati tehlike taşımasa da erken görülmesi gereken durumlardır. Tromboze hemoroid büyük çoğunlukla bu ikinci gruba girer. Yani paniğe gerek yoktur, ama şikâyeti de günlerce görmezden gelmek doğru değildir.

Peki bu kadar şiddetli ağrı neden olur? Makat kenarındaki dış hemoroid, deri altındaki küçük damar yumaklarıdır. Ikınma, kabızlık, uzun süre oturma ya da ağır kaldırma gibi durumlarda bu damarlardan birinin içinde kan pıhtılaşabilir. Pıhtı, bulunduğu küçük alanı aniden gerer. Makat çevresindeki deri sinir uçlarından çok zengin olduğu için bu ani gerginlik belirgin ve bazen oturmayı bile zorlaştıran bir ağrıya yol açar.

Tipik görünüm şöyledir: makat kenarında birden ortaya çıkan, morumsu ya da koyu mavi renkli, sert, nohut ya da daha büyük boyutta, dokunulduğunda hassas bir şişlik. Çoğu zaman tek taraflıdır ve kişi bunu bir sabah uyandığında ya da zorlu bir tuvalet sonrasında fark eder. Halk arasında basur türleriyle ilgili farklı kavramlar da kullanılır; bunların tıptaki karşılığını merak ediyorsanız dişi basur diye bir şey olup olmadığını anlattığım yazıya göz atabilirsiniz.

Karar Anında Belirleyici Olan Ölçütler

Tromboze hemoroidde herkes için geçerli tek bir yol yoktur. Muayenede karar verirken birkaç ölçütü birlikte değerlendiririm:

• Şikâyetin başlama zamanı: Pıhtının yeni oluştuğu erken dönemde ağrı genellikle en yoğun hâlindedir ve bu dönemde başvuran hastalarda pıhtının boşaltılması daha çok gündeme gelir. Bir süre geçtikten sonra ise ağrı çoğu zaman kendiliğinden azalmaya, pıhtı gerilemeye başlar; bu dönemde müdahale yerine takip daha uygun olabilir.
• Ağrının günlük yaşamı ne kadar etkilediği: Oturamıyor, işe gidemiyor, tuvalete çıkmaktan korkuyorsanız bu, karar sürecinde önemli bir bilgidir.
• Pıhtının büyüklüğü ve yüzeyin durumu: Büyük bir pıhtı, üzerinde yara oluşması ya da şişliğin kendiliğinden açılıp kanaması değerlendirmeyi değiştirir.
• Daha önceki ataklar: Benzer bir tabloyu daha önce de yaşadıysanız, sorun yalnızca bu pıhtı değil, altta yatan hemoroidal hastalık olabilir.

Bu ölçütlerin hiçbiri tek başına karar verdirmez. Örneğin ağrısı azalmış ama sık atak geçiren biriyle, yeni başlamış çok şiddetli ağrısı olan birinin yolu farklı olabilir. İyileşmenin genel seyrini merak ediyorsanız basurun iyileşme sürecini anlattığım yazı size fikir verecektir.

Beklemek mi, Müdahale mi? Yöntem Karşılaştırması

Tromboze hemoroidde başlıca üç yaklaşım vardır ve her biri farklı bir tabloya uygundur.

Takip ve ilaçla destek

Ağrının katlanılabilir olduğu, pıhtının gerilemeye başladığı ya da şikâyetin üzerinden bir süre geçtiği durumlarda çoğu zaman takip yeterlidir. Ağrı kesici, doktorun uygun gördüğü kremler, oturma banyosu ve dışkıyı yumuşatan düzenlemelerle vücudun pıhtıyı zamanla emmesi beklenir. Bu süreçte kontrol muayenesi önemlidir.

Pıhtının lokal anestezi ile boşaltılması

Ağrının çok şiddetli olduğu, özellikle erken dönemde başvuran hastalarda pıhtının bölgesel uyuşturma altında küçük bir işlemle çıkarılması (eksizyon) gündeme gelebilir. Bu işlem muayenehane koşullarında yapılabilen, ağrının kaynağını ortadan kaldırmaya yönelik bir uygulamadır. Ancak her hastaya uygun değildir; pıhtı gerilemeye başlamışsa işlemin getireceği fayda azalabilir.

Tekrarlayan ataklarda altta yatan hemoroidin tedavisi

Pıhtı tekrar tekrar oluşuyorsa ya da iç hemoroid gibi eşlik eden bir sorun varsa, yalnızca o anki ataka değil, altta yatan hastalığa yönelik bir plan yapmak gerekir. Bu noktada seçeneklerden biri Lazerle Hemoroid Tedavisi olabilir. Lazer tedavisi sonrası günlük yaşama dönüş merak ediliyorsa işe dönüş sürecini anlattığım yazıyı okuyabilirsiniz.

Şunu özellikle vurgulamak isterim: bu yöntemlerden biri diğerinden her zaman üstün değildir. Doğru seçim, sizin şikâyetinize, muayene bulgularınıza ve yaşam koşullarınıza göre birlikte belirlenir.

Evde Bakımın Sınırı

Evde yapılabilecek bazı basit önlemler, tromboze hemoroidde rahatlamaya ciddi katkı sağlar. Ancak bunların destekleyici olduğunu, tek başına her tabloyu çözmeyebileceğini bilmek gerekir.

• Ilık oturma banyosu: Ilık suyla dolu bir leğene ya da küvete oturmak, makat çevresindeki kasları gevşetir ve ağrıyı hafifletebilir.
• Lifli beslenme ve bol sıvı: Sebze, meyve, tam tahıllı gıdalar ve yeterli su tüketimi dışkıyı yumuşatır, tuvalette zorlanmayı azaltır.
• Ikınmaktan kaçınmak: Tuvalette uzun süre oturmamak, telefonla vakit geçirmemek ve zorlamamak bölgeye binen basıncı azaltır.
• Hijyen: Sert tuvalet kâğıdı yerine ılık suyla temizlik ve nazikçe kurulama tahrişi önler. Bölgede kaşıntı da eşlik ediyorsa makat kaşıntısının nedenlerini anlattığım yazı yol gösterici olabilir.

Kesinlikle yapılmaması gereken bir şey var: pıhtıyı evde iğneyle patlatmaya, sıkmaya ya da kesmeye çalışmak. Bu girişim steril olmayan koşullarda enfeksiyona, kontrolsüz kanamaya ve iyileşmenin uzamasına yol açabilir. Ayrıca pıhtının tamamı boşaltılamadığında ağrı geçmeyebilir.

Evde bakıma rağmen ağrınız azalmıyor, aksine artıyorsa ya da şişlik büyüyorsa artık beklememeniz gerekir. Gebelik döneminde bu tablo yaşanıyorsa hangi yöntemlerin güvenle kullanılabileceğini hamilelikte hemoroid yazımda ayrıntılı anlattım.

Ne Zaman Hemen Doktora Başvurmalı? Kırmızı Çizgiler

Tromboze hemoroid çoğunlukla kontrol altına alınabilen bir durum olsa da bazı belirtiler, tablonun daha ciddi olabileceğini ya da farklı bir sorunun söz konusu olduğunu gösterir. Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden doktora başvurun:

• Ateş, titreme ya da makat çevresinde yayılan kızarıklık, ısı artışı ve sertlik
• Durmayan veya yoğun kanama, buna eşlik eden baş dönmesi, halsizlik ya da çarpıntı
• Ağrı kesiciye yanıt vermeyen, her geçen saat artan ağrı
• İdrar yapmada zorluk veya idrarın hiç yapılamaması
• Kötü kokulu, iltihaplı akıntı

Bu belirtiler özellikle önemlidir; çünkü makatta şişlik ve ağrı yapan her durum hemoroid değildir. Örneğin ateş, yayılan kızarıklık ve zonklayıcı ağrı, makat çevresinde iltihap birikmesi anlamına gelen apseyi düşündürebilir. Apse, tromboze hemoroidden farklı olarak bekleyerek geçmesi beklenmeyen ve genellikle boşaltılması gereken bir durumdur. Bu konuda bilgi almak için makat apsesi tedavisi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Uzun süredir devam eden, fark edilmeyen kanamalar da ayrı bir dikkat gerektirir. Bu konuyu iç hemoroid kanaması ve kansızlık riski yazımda ele aldım.

Muayenede Neler Olur?

Pek çok kişi muayeneyi gözünde büyüttüğü için başvurmayı erteliyor. Oysa tromboze hemoroid muayenesi genellikle kısa sürer ve mahremiyetinize saygı gösterilerek yapılır.

Önce şikâyetinizi dinlerim: ne zaman başladığı, ağrının şiddeti, kanama olup olmadığı, daha önce benzer bir şey yaşayıp yaşamadığınız. Ardından uygun bir pozisyonda, örtülü olarak bölgeye bakılır. Tromboze hemoroid çoğu zaman yalnızca gözle değerlendirmeyle tanınabilir. Bölge çok hassassa, ağrılı olabilecek ek incelemeler o gün yapılmayabilir ve daha sonraki kontrole bırakılabilir.

Muayenenin önemli bir amacı da benzer belirtiler veren diğer durumları ayırt etmektir. Makat apsesi, anal fissür (makat çatlağı), makat siğili ya da deri katlantıları bazen benzer şikâyetlerle karışabilir. Her birinin tedavisi farklı olduğu için doğru tanı, doğru kararın temelidir.

Muayene sonrasında bulguları size açıkça anlatırım; takip mi, pıhtının boşaltılması mı, yoksa ileride altta yatan hemoroide yönelik bir tedavi mi uygun, birlikte konuşuruz. Randevuya gelmeden önce aklınızdaki sorular için proktolog randevusuna hazırlık yazısı işinizi kolaylaştırabilir.

Op. Dr. Selahattin Yitgin'in Notu

Tromboze hemoroid ilk anda korkutucu görünebilir; ani başlayan ağrı ve mor şişlik insanı haklı olarak tedirgin eder. Ancak bu durum çoğu zaman kontrol altına alınabilir. Size en çok söylemek istediğim şey şu: utanma duygusu başvurunuzu geciktirmesin. Biz bu şikâyetleri her gün görüyor ve aynı özenle değerlendiriyoruz.

En doğru karar, şikâyetinizin ne zamandır sürdüğü ve muayene bulgularıyla birlikte verilir. Değerlendirme için iletişim sayfası üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Muayene Şişli Mecidiyeköy'de yapılır; size uygun yönteme muayenede birlikte karar veririz.